nldede

Ella (4 jaar)

Van: Reina, 6 maart 2005
Mijn dochtertje is bijna 4 jaar, heeft 2x eerder een korte periode gehad van stotteren. (de 1e keer toen haar broertje werd geboren, de 2e keer was er geen aantoonbare reden). Sinds 2 weken heeft ze veel moeite met spreken. Ze blijft niet hangen op een woord, maar halverwege de zin. Ze begint bijvoorbeeld met ‘ik wil’ ik wil etc en komt dan niet verder. Het duurt echt eindeloos, soms geeft ze zelf de moed op en zegt: ik weet het niet meer, ik kan niet meer praten. Liedjes zingen gaan zonder problemen. Wat is het beste te reageren?

Van: Reina, 8 maart 2005
Na het doorlezen van uw informatie heb ik nog een vraag: Is het de bedoeling dat mijn dochter ook langzaam en met langgerekte klanken gaat spreken? Of zal zij gewoon spreektempo houden? PS: momenteel is het zo hevig, dat zij helemaal verkrampt raakt, ogen en keel dichtknijpt en haar vuisten balt terwijl ze de zin probeert af te maken.

Van: Jan H., 8 maart 2005
Als u het doet, zal zij het langzaamaan overnemen. In dit geval kunt u er m.i. ook best met haar over praten. Stel haar gerust en maak er maar een spelletje van: praten als een robot, bijv. dus monotoon. Het gaat er maar om dat haar aandacht naar de klank gaat omdat het ‘anders’ klinkt en dat zij daaruit het ‘ik kan’-gevoel haalt. Als ze dat heeft, is ze ‘rustig’ m.b.t. spreken (dat is ze nu niet) en een gevolg daarvan is dat ze normaal praat. Dus ook in een normaal tempo. Om dit te bereiken is het overdrijven aanvankelijk wel nodig. Probeer dit met haar te bereiken op een voor haar leuke en prettige manier, het is maar voor korte tijd.

Van: Reina, 8 maart 2005
Vandaag heb ik veel met haar gepraat op de door u voorgestelde manier en ook veel gezongen; verhaaltjes gezongen en ook al zingend vragen gesteld, die zij vervolgens ook zingend beantwoorde. Dit ging heel goed, ik ben zelf veel meer ontspannen, heb goede hoop. Zou mijn vriend ook mee moeten doen of kan hij normaal tegen haar blijven spreken?

Van: Jan H., 8 maart 2005
Heel fijn om te horen dat het nu al de goede kant op gaat. Het beste is natuurlijk wel dat uw vriend ook mee doet. Probeer zo consequent mogelijk te zijn: het vertrouwen is heel snel afgebroken en het herstel duurt altijd weer veel langer. Ga dus ook nog een tijdje door als haar spreken al goed gaat. Dat zal niet meevallen, want u zult het snel vergeten. Toch is dit belangrijk! Heeft zij niet gevraagd waarom u zo praat? Mocht zij dat vragen, legt u het haar gerust uit: praten is net als zingen, je luistert naar je stem en je speelt er mee. Als het vertrouwen terug is, hoeft zij nergens meer op te letten. Dan praat zij ‘natuurlijk’.

Van: Reina
Even een reactie. De eerste 2, 3 dagen ging het heel goed, afgelopen weekend en daarna ging het weer slechter. In het weekend waren er ook veel momenten die zij met anderen heeft doorgebracht en ik ben ook niet consequent geweest denk ik. Ik vind het best vermoeiend zo te praten en realiseer mij nu dat ik wel langzaam praat, maar de langgerekte klanken wat minder doe. Een vraagje: wat is belangrijker? Langzamer praten of met klanken? Hoeveel woorden moet je dan langgerekter maken? Een paar in elke zin? Vandaag was ik de hele dag alleen met haar en ging het wel weer beter. Ze heeft niet een keer gezegd: “ik weet het niet meer”. Toen het zo heel hevig was, werd ze echt boos en riep uit “ik kan niet meer praten”. Ook is ze veel meer ontspannen en raakt niet meer verkrampt. In die zin is er al veel verbeterd. Zondag is ze jarig, ze heeft afscheid genomen van de crèche, volgende week naar school, dus spannende tijden, het zal nog wel even aanhouden.

Van: Jan H., 19 maart 2005

Het gaat niet zo zeer om het verlengen, om het langzamer praten of om de intonatie, maar om haar aandacht op haar eigen stemgeluid te richten bij het spreken. Hoe u dat doet is niet zo belangrijk. Het gebeurt automatisch als ‘haar klank anders klinkt dan zij gewend is’ (bijv. langere klanken of een andere als de ‘normale’ intonatie), maar als u andere manieren kunt bedenken, waardoor zij dit gaat doen, is het ook goed. Voor uw eigen begrip: de gedachten synchroon ( ‘in de pas’) laten lopen met het stemgeluid. Als u dit probeert, zijn de gedachten alleen maar bij de klank en u bent alleen maar in het ‘hier en nu’ (dus niet in de toekomst in de vorm van ‘wat ga ik zeggen’ en niet in het verleden in de vorm van ‘het zal toch wel niet goed gaan’). Daar gaat het om. Dat maakt u zelf ook rustig, u hoeft zichzelf dan niet meer te forceren en dan gaat het toepassen veel gemakkelijker. U kunt haar dit misschien ook wel op uw manier uitleggen.
In ‘spannende tijden’ zal het stotteren wel even weer meer de kop kunnen opsteken. ‘Spannende tijden’ zijn niet altijd te voorkomen. Belangrijk is dat zij zich er niet aan ergert als het weer wat minder gaat, waardoor de mindere momenten weinig impact zullen hebben. Dit kunt u misschien bereiken door haar gerust te stellen door te zeggen dat het moeilijke spreken een tijdelijke fase is en dat het helemaal goed komt met haar spreken. U kunt dit baseren op het feit, dat zij niet meer zo boos wordt als het niet zo goed gaat, waaruit blijkt dat het werkelijk al een stuk beter gaat. Ze moet het beeld krijgen dat het helemaal goed komt, dat is namelijk de eerste stap daar naar toe. Het is een realistisch beeld, want daar zijn al vele voorbeelden van.
Misschien kunt al te veel drukte en spanning zoveel mogelijk proberen te vermijden. Tja, ze zal toch wel ooit naar school moeten, ook al zou ik het beter vinden om haar nu nog even thuis te houden, totdat ze wat meer vertrouwen heeft in haar spreken. De school is helaas een ‘broedplaats’ voor het stotteren en als ‘angst om te spreken’ (een juf. zal dit niet zo gauw in de gaten hebben als een kind bijv. zal zeggen dat het iets niet weet, terwijl het het heel goed weet) een rol gaat spelen werkt dit als koren op de molen van het stotteren.

Van: Reina, 5 april 2005

Allereerst: Ella kan (bijna) weer praten! Hoe is het gegaan? Haar verjaardag 21 maart stond ze onder grote druk, ze durfde amper te spreken. Daarna hebben we rustig aan gedaan, ik heb haar een paar dagen thuis gehouden van school. Woensdag 23 en donderdag 24 maart kon ze weer praten! Enorm opgelucht was ik, het was echt helemaal goed. Het weekend daaropvolgend (Pasen) was het weer dramatisch slecht, alhoewel ze nooit meer verkrampt, maar eindeloos ‘ik wil’ ‘ik wil’ blijft herhalen. Na het paasweekend vorige week dinsdag (op de kop af 6 weken geleden dat het begon) kon ze weer helemaal goed praten. Af en toe een hapering, maar voor 90% normaal. We hebben geen spannende dingen meer gedaan, op school doen we rustig aan, niet iedere dag, en toch begon ze gisteren weer geforceerd te praten. Niet zo zeer herhalen, maar alle aandacht bij de woorden, luide stem, mond wijd open alsof ze de woorden eruit moet persen. Ik heb alle vertrouwen dat het echt helemaal over gaat, maar op dit moment zit het er nog wel. Wat zou er in zo’n koppie omgaan? Wat betreft haar ondersteunen: zoveel mogelijk heb ik langzaam en met verlengde klanken gesproken. Het ontbreekt mij aan creativiteit om het op een andere manier te doen. Als u mij nog een tip hierin kan geven houd ik mij aanbevolen. Wat ik mij afvroeg: kan het zijn dat zij ‘gewend’ raakt aan mijn manier van praten en er niets meer mee doet?

Van: Jan H., 8 april 2005
Het is inderdaad zo dat zij gewend kan raken aan een bepaalde manier van spreken. Dan leidt het haar aandacht niet meer af (op de stemklank) en dan gaan haar gedachten weer op het oude spoor (stotteren), tenminste zolang de ik kan-gedachte zich nog niet helemaal heeft gevestigd. Daarom is het van belang om steeds af te wisselen en het juiste doel voor ogen te houden, namelijk het richten van de aandacht op de klank (niet het toepassen van een bepaalde spreekwijze, want dat is slechts een spreektechniek, die maar tijdelijk werkt).
U kunt haar ook uitleggen waar het om gaat, bijv. het geluid van de stem sturen zoals je de fiets (of een ander voorbeeld wat haar aanspreekt). Voor uzelf: ‘de gedachten synchroon laten lopen met de klank’. Daar zit eigenlijk alles in.
Hulpmiddelen kunnen zijn bijv. ‘praten als een robot’, 1x 2 seconden de klank aanhouden (alsof ‘de plaat blijft hangen’, deze 2 seconden monotoon of met intonatie, afwisselend harder en zachter praten, enz. Het zou makkelijker zijn als u me hierover eens belt, dan kan ik van alles voordoen en uitleggen. Mocht het toch moeilijk blijven gaan dan is het misschien toch wel zinvol dat ik een keertje een bezoek aan huis breng. Als de periode van ups en downs langer duurt, wordt het namelijk steeds moeilijker en duurt het logischerwijze ook steeds langer voordat het vertrouwen weer is opgebouwd.

Van: Reina, 27 april 2005
Sinds een week is Ella ‘genezen’ van haar haperen! Toen wij 2 weken geleden telefonisch contact hadden vertelde ik, dat wij het weekend naar Ameland zouden gaan. Daar ging het nog heel slecht, de hele dag overal op blijven hangen, ze kon bijna geen zin zonder stotteren produceren. Ik heb het hele weekend heel consequent klanken gemaakt en er met haar over gesproken, maar ze wilde er vrijwel niet over praten, begon snel met een ander onderwerp. En zo ineens dinsdags kon ze weer normaal praten. Het mooie was dat ze er zelf heel bewust van was; ‘mama’ zei ze, ‘zeg eens ‘ik ben trots op jou’? Hoezo dan vroeg ik? ‘Nou, want ik kan weer praten!’ Fantastisch, ik ben nog wel een beetje afwachtend of ze echt geen terugval meer krijgt, maar ik heb er alle vertrouwen in!

Van: Jan H., 10 mei 2005
Fijn om te horen dat het weer goed gaat. Er gaat soms veel meer in die kinderkopjes om dan we denken. Het is wel aan te raden om nog even door te gaan met ‘aandacht voor klanken’, zodat een terugval vrijwel onmogelijk wordt. Het geeft (haar) vertrouwen dat zij zich ervan bewust is dat zij dit zelf voor elkaar heeft gekregen.

Van: Reina, 10 mei 2005
Ik was nog zo van plan jouw advies op te volgen en nog enkele weken door te gaan met ‘aandacht voor klanken’, maar ik ben het toch vergeten. Zodra ik geen enkele hapering meer hoorde heb ik er niet meer aan gedacht. En je raadt het al: afgelopen paar dagen heeft ze weer een terugval, niet ernstig maar toch. We zijn een weekje op vakantie geweest samen met mijn broer, die ook stottert. Wellicht is ze mee gaan doen? Enfin ik ben nu vastberaden door te gaan als ze zelf niet meer hapert!

Van: Jan H., 11 mei 2005
Dat is wel begrijpelijk: je vergeet het gauw omdat praten eigenlijk ‘zo normaal’ is en als alles ‘normaal’ verloopt, ben je gauw geneigd om nergens meer aan te denken. Wel eerlijk van je dat je dit schrijft!
Als het stotteren van je broer (waar zij bij is) haar is opgevallen, kan dit ervoor hebben gezorgd (hoe vervelend dit ook is voor je broer), dat zij weer bewuster met haar spreken is omgegaan, misschien wel uit angst om ook weer te gaan stotteren (dat is zij nog niet vergeten en dat zal ook nog wel even duren). Dat is koren op de molen van het stotteren. Laat het er een teken voor zijn, er zorgvuldig mee om te gaan, want het wordt moeilijker om het vertrouwen weer op te bouwen naarmate het vaker wordt beschadigd. Dat is eigenlijk wel logisch.

Van: Reina, 27 augustus 2005
Met Ella gaat het nu goed, met de nadruk op nu, het is nog steeds een wankel evenwicht tussen vloeiend spreken en niet vloeiend spreken. Sinds mei is het 2 weken goed, 2/1 we(e)k(en) mis. Zonder (voor ons) zichtbare aanleiding kan ze weer stotteren. Echter de laatste keer dat ze moeite had met spreken ging
ze zelf bewust ‘Hausdörfen’ en dat werkt uitstekend! Het gaat nu drie weken heel goed, ik heb ook voorzichtig hoop dat het stand houdt, 5 september moet ze weer naar school, ben daar natuurlijk wel heel benieuwd naar. Zo af en toe heeft ze moeite met een zin, maar dan gaat ze met de klanken spelen en verlengen en dan gaat het goed.
Als ik het goed lees, gaat het bij de Lidcombe therapie om de feedback die het kind krijgt op het praten. Mijn eerste ingeving is,dat je dan juist de nadruk erop legt, waardoor het kind gaat nadenken bij het spreken, en juist gaat stotteren. Ik ben wel benieuwd naar jouw mening over de therapie.

Van: Jan H., 4 september 2005
Fijn dat het goed gaat met Ella en heel goed dat zij het zelf bewust heeft opgepakt toen het even niet goed ging. Dat geeft haar natuurlijk ontzettend veel vertrouwen = ‘ik kan-gevoel’ = spreekrust = natuurlijk spreken. Ik hoor graag hoe het gaat als ze naar school gaat.

Van: Reina, 9 oktober 2005
Ella zit inmiddels 5 weken op school en heeft geen terugval gehad!! Het gaat hartstikke goed, waar ik natuurlijk ongelooflijk blij mee ben.

Van: Reina, 23 januari 2006
Het artikel in Groter Groeien ziet er fantastisch uit. Heel goed dat de Hausdörfer zo onder de aandacht wordt gebracht, ik ben er ook zo enthousiast over! Het gaat nog steeds heel goed met Ella, ze is er voor 98% vanaf!

Van: Reina, 1 juni 2009
Ella is nog steeds helemaal vrij, toevallig vorig weekend dat ik voor het eerst een paar keer iets hoorde, maar verder het afgelopen jaar geen terugval gehad! (of nee, voor de derde keer, twee keer eerder dat ze 1 dag een paar keer haperde). Je begrijpt dat ik vol vertrouwen ben dat ze niet meer gaat stotteren.

    Ella


    Lees hieronder de ervaringen van een willekeurige cursist…

    Beste lezer, mijn hele leven lang probeer ik mijn stotteren te verbergen. De schaamte is/was zo groot, dat ik er alles aan doe/deed om niet op te vallen. Het verbergen van mijn stotterprobleem ging aardig goed…